Οδοιπορικό σ'ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κρήτης - Με το Ολοκαύτωμα του 1866 γράφτηκε άλλη μια από τις πιο ένδοξες σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας
Ανήμερα των Βαΐων, βρεθήκαμε σε έναν ιερό και συνάμα ιστορικό τόπο για τον οποίο έχουν γραφτεί τόσα, μα τόσα πολλά. Για να επισκεφθούμε τη Μονή Αρκαδίου στο Ρέθυμνο που καταλαμβάνει ένα ολόκληρο κεφάλαιο της Κρητικής Επανάστασης, επιβιβαστήκαμε στο Ε/Γ-Ο/Γ πλοίο ΚΙΣΣΑΜΟΣ της ΑΝΕΚ (ΑTTICA GROUP) και ταξιδέψαμε με όλες τις ανέσεις στα πολυτελή σαλόνια και στις λουξ καμπίνες του, με την άψογη εξυπηρέτηση που μας προσέφερε το φιλόξενο πλήρωμά του.
Μετά το γαλήνιο ολονύχτιο ταξίδι μας - με ενδιάμεσο σταθμό τη Μήλο - αποβιβαστήκαμε στα Χανιά, κι από κει πήραμε τον δρόμο για το μοναστήρι το οποίο βρίσκεται περίπου 23 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της πόλης του Ρεθύμνου, σε υψόμετρο 500 μέτρων, στις βορειοδυτικές πλαγιές του Ψηλορείτη.
Το γκρίζο του ουρανού από τα σύννεφα που είχαν συσσωρευτεί πάνω από τη Μονή ήταν ιδανικό για τη λήψη φωτογραφιών όχι μόνο για μας αλλά και για τους άλλους επισκέπτες, διαφόρων εθνικοτήτων, που όπως διακρίναμε είχαν έντονο ενδιαφέρον να την εξερευνήσουν σχολαστικά.
Ευρωπαϊκό Μνημείο Ελευθερίας
Η Μονή Αρκαδίου, γνωστή για το Ολοκαύτωμα της 8ης Νοεμβρίου του 1866, αποτελεί σύμβολο ελευθερίας και θυσίας. Εκεί, επί Τουρκοκρατίας, αναζήτησαν καταφύγιο 943 Έλληνες, κυρίως γυναίκες και παιδιά. Μετά από τρεις μέρες μάχης και με εντολή του Ηγούμενου Γαβριήλ, ο Κωστής Γιαμπουδάκης από το χωριό Άδελε, έβαλε φωτιά στην πυριτιδαποθήκη όπου ήταν συγκεντρωμένοι οι πολιορκημένοι και ανατίναξε ολόκληρο το Μοναστήρι. «Όποιος θέλει τίμιο θάνατο, ας έρθει να καούμε μαζί», φέρεται να φώναξε ο Γιαμπουδάκης και όταν έφτασε στο σημείο που ήθελε, περίμενε να μαζευτούν γύρω του όσο το δυνατόν περισσότεροι Οθωμανοί. Τότε πυροβόλησε ένα από τα βαρέλια με πυρίτιδα και μια φοβερή έκρηξη συγκλόνισε ολόκληρη την περιοχή.
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η UNESCO έχει χαρακτηρίσει το Αρκάδι Ευρωπαϊκό Μνημείο Ελευθερίας. Το 2016, στην 150ή Επέτειο του Ολοκαυτώματος της Μονής Αρκαδίου τοποθετήθηκε στην Πυριτιδαποθήκη ένα νέο εικαστικό έργο σε ανάμνηση της αυτοθυσίας των ανθρώπων που προτίμησαν να θυσιαστούν παρά να παραδοθούν.
Τσανλί-Μαναστίρ
Κατά την Τουρκοκρατία, ο Πασάς απαγόρευσε σ΄ όλους τους Χριστιανικούς χώρους λατρείας να κτυπούν καμπάνες με μόνη εξαίρεση τη Μονή Αρκαδίου. Οι τότε μοναχοί τον παρακάλεσαν να επιτρέψει τη χρήση της καμπάνας στη Μονή κι έτσι έφερε την ονομασία "Τσανλί-Μαναστίρ" που σημαίνει "Μοναστήρι όπου χτυπάει η καμπάνα".
Η ιστορία θέλει τη Μονή Αρκαδίου να ιδρύεται γύρω στον 11ο μ.Χ. αιώνα από έναν μοναχό με το όνομα Αρκάδιος. Αρχικά ήταν αφιερωμένη στον Άγιο Κωνσταντίνο και την Αγία Ελένη αλλά το μικρό εκκλησάκι, στη μέση του οροπεδίου που είχε αρχικά χτιστεί με τα λίγα κελιά γύρω του αντικαταστάθηκε από έναν μεγαλοπρεπή δίκλιτο ναό το 1587 όπως μαρτυρά ανάγλυφη επιγραφή στη βάση του καμπαναριού. Μέχρι το 1600 μ.Χ. είχε ολοκληρωθεί η κατασκευή όλου του κάστρου-μοναστηριού που βλέπουμε μέχρι σήμερα με ελάχιστες αλλαγές μέσα στη διάρκεια των χρόνων.
Η Ιερά Μονή είναι ένα τετράπλευρο συγκρότημα που περικλείει μια μεγάλη αυλή όπου στο κέντρο της βρίσκεται το καθολικό το οποίο κτίστηκε μεταξύ του 1572-1587. Το υπόλοιπο συγκρότημα με τα κελιά και τους βοηθητικούς χώρους κτίστηκε μεταξύ του 1670 και 1714, όπως διαπιστώνεται από τις σωζόμενες επιγραφές αλλά και από τις ιστορικές πηγές.
Τον 17ο αιώνα, το Μοναστήρι υπήρξε πολύ γνωστό κέντρο αντιγραφής χειρογράφων, δραστηριότητα η οποία απέδιδε αρκετά έσοδα στους μοναχούς της Μονής. Αρκετά από αυτά τα χειρόγραφα σώζονται σε βιβλιοθήκες του εξωτερικού ενώ κάποια εκτείθενται στο σημερινό της Μουσείο. Τον 18ο αιώνα λειτούργησε ως εργαστήρι χρυσοκεντητικής με τους μοναχούς της να κεντούν ιερατικά άμφια. Ενας σημαντικός αριθμός από χρυσοκέντητα άμφια εκτίθενται επίσης, στο Μουσείο ενώ λειτουργεί έκθεση ιερών εικόνων και κειμηλίων, τα οποία διασώθηκαν από διάφορες καταστροφές ή αποκτήθηκαν μετά το 1866. Παράλληλα, φιλοξενείται πινακοθήκη με έργα σύγχρονων καλλιτεχνών, εμπνευσμένα από την ιστορία και τη συμβολική σημασία της μονής.
Ευχαριστούμε: την ANEK LINES για τη μεταφορά μας στα Χανιά με όλες τις ανέσεις και την άψογη συνεργασία, την οικογένεια Μπουτσικάκη για την άριστη φιλοξενία στις σουίτες του Urban Residences Chania (Κύπρου 17, Κουμ Καπί) καθώς και τη μονάδα Service KIA-HYUNDAI - Πέτρος Μαυρέας (Θηβών 42, Πειραιάς).
